Bỏ qua tới nội dung
0968864140 Nhận tư vấn ITS
  1. Trang chủ
  2. Giao thông thông minh (ITS)
  3. Cổng soát vé tự động metro (AFC) gồm những thi…
Giao thông thông minh (ITS)

Cổng soát vé tự động metro (AFC) gồm những thiết bị gì?

Một cổng soát vé tự động ở ga metro gồm năm phần: đầu đọc vé (thẻ không tiếp xúc, mã QR, thẻ ngân hàng), cánh chắn có động cơ, dãy cảm biến đếm và phân biệt người qua cổng, màn hình và đèn báo cho hành khách, và một máy tính điều…

Đội kỹ thuật IPC247 15/11/2026 13 phút đọc
Cổng soát vé tự động metro (AFC) gồm những thiết bị gì?
Mục lục bài viết
  1. Hệ thống thu vé tự động AFC gồm những tầng nào?
  2. Bên trong một cổng soát vé tự động có gì?
  3. Máy tính cổng soát vé cần đáp ứng những gì?
  4. Nhiều cổng nối tiếp và I/O số ngay trên máy
  5. Không quạt, chịu nhiệt trong thân cổng kín
  6. Giữ được giao dịch khi mất điện
  7. Watchdog và nguồn DC dải rộng
  8. Dễ bảo trì tại chỗ
  9. Ví dụ: hai máy Advantech cho cổng soát vé và máy bán vé
  10. Máy bán vé TVM và máy tính nhà ga khác gì máy trong cổng?
  11. Yếu tố "công nghiệp" chủ đầu tư hay bỏ qua
  12. Câu hỏi thường gặp về cổng soát vé tự động
  13. Cổng soát vé tự động có đọc được thẻ ngân hàng không?
  14. Mỗi cổng cần bao nhiêu cổng COM?
  15. IPC247 hỗ trợ được gì
  16. Nguồn tham khảo

Một cổng soát vé tự động ở ga metro gồm năm phần: đầu đọc vé (thẻ không tiếp xúc, mã QR, thẻ ngân hàng), cánh chắn có động cơ, dãy cảm biến đếm và phân biệt người qua cổng, màn hình và đèn báo cho hành khách, và một máy tính điều khiển nằm trong thân cổng nối tất cả lại với máy tính nhà ga. Máy tính đó không cần mạnh, nhưng cần nhiều cổng COM, nhiều đầu vào/ra số, không quạt, chạy được ở dải nhiệt rộng và giữ được giao dịch khi mất điện. Đó là lý do các hãng làm riêng dòng máy cho cổng soát vé, ví dụ Advantech ITA-178 với 14 cổng COM.

Khi lập dự toán cho hệ thống thu vé tự động, nhiều chủ đầu tư chỉ ghi một dòng "máy tính điều khiển cổng" rồi để nhà thầu chọn máy nhỏ, rẻ. Vấn đề chỉ lộ ra khi lắp: máy văn phòng có hai cổng USB và một cổng LAN, trong khi cổng soát vé cần nói chuyện với đầu đọc thẻ, bộ điều khiển động cơ cánh chắn, màn hình khách, bảng đèn hướng đi và hàng chục cảm biến. Nhà thầu phải gắn thêm bộ chia USB sang RS-232, card I/O rời, nguồn chuyển đổi. Mỗi món thêm là một điểm hỏng trong một thân cổng bằng inox kín gió, chạy liên tục từ sáng sớm đến khuya.

Bài này đi qua các thành phần của hệ thống thu vé tự động (AFC, Automatic Fare Collection), rồi tập trung vào chiếc máy tính trong cổng: nó làm gì, cần cổng nào, và yếu tố "công nghiệp" nào quyết định nó chạy bền hay không.

Hệ thống thu vé tự động AFC gồm những tầng nào?

AFC không chỉ là cái cổng. Đây là một hệ thống nhiều tầng, từ tấm thẻ trong tay hành khách tới máy chủ thanh toán bù trừ ở trung tâm:

  • Vé và thẻ: thẻ không tiếp xúc (contactless smart card) theo chuẩn ISO/IEC 14443, vé lượt dạng thẻ hoặc token, mã QR trên điện thoại, và ngày càng phổ biến là thẻ ngân hàng không tiếp xúc theo chuẩn EMV.
  • Thiết bị tại ga: cổng soát vé (AG, Automatic Gate), máy bán vé tự động (TVM, Ticket Vending Machine), máy bán vé tại quầy (BOM, Booking Office Machine), máy nạp tiền và kiểm tra thẻ.
  • Máy tính nhà ga (SC, Station Computer): gom giao dịch từ mọi thiết bị trong ga, phát danh sách thẻ bị khoá, bảng giá vé, lệnh mở hết cổng khi có sự cố khẩn cấp.
  • Trung tâm tuyến và trung tâm thanh toán bù trừ: tổng hợp doanh thu, đối soát giữa các tuyến và các bên phát hành thẻ.

Thiết bị tại ga là phần chịu môi trường khắc nghiệt nhất và có số lượng lớn nhất. Một ga có thể có vài chục cổng và vài máy bán vé, mỗi máy có một máy tính điều khiển bên trong. Chọn sai một lần là nhân lên cho cả tuyến. Phần màn hình thông tin trong ga là một hệ khác, đã có bài riêng: Hệ thống thông tin hành khách PIS là gì? Thiết bị cho nhà ga, bến xe.

Bên trong một cổng soát vé tự động có gì?

Mở thân cổng ra, ta thấy các khối sau, mỗi khối nối với máy tính điều khiển bằng một kiểu giao tiếp khác nhau:

Khối thiết bịViệc nó làmThường nối với máy tính qua
Đầu đọc thẻ không tiếp xúcĐọc, ghi thẻ ISO/IEC 14443, thẻ ngân hàng EMV; trừ tiền, ghi lượt vào raRS-232 hoặc USB
Đầu đọc mã QRQuét vé QR trên giấy hoặc điện thoạiUSB hoặc RS-232
Khe nuốt vé lượt (nếu dùng token, thẻ lượt)Thu hồi vé ở cổng raRS-232
Bộ điều khiển động cơ cánh chắnMở, đóng cánh; báo trạng thái kẹtRS-485 hoặc đầu ra số
Dãy cảm biến hồng ngoạiPhát hiện người đi qua, đi kèm sát, trẻ em, hành lý, người đi ngược chiềuĐầu vào số (DI)
Màn hình hành kháchHiển thị số dư, lỗi thẻ, hướng dẫnVGA, LVDS
Đèn hướng đi, còi báoMũi tên xanh, dấu X đỏ, cảnh báo vượt cổngĐầu ra số (DO)
Mạng gaGửi giao dịch về máy tính nhà ga, nhận danh sách thẻ khoáEthernet

Cổng hai chiều (vào và ra cùng một lối) có đầu đọc ở cả hai đầu. Lối rộng cho xe lăn và hành lý có cánh dài hơn và thêm cảm biến. Đếm lại, một cổng có thể cần 6 đến 10 cổng nối tiếp và vài chục điểm vào/ra số. Máy bán vé TVM còn nhiều hơn: bộ nhận tiền giấy, bộ trả tiền thừa, máy in vé, đầu đọc thẻ, màn hình cảm ứng, bàn phím PIN của thẻ ngân hàng, hầu hết dùng cổng nối tiếp.

Đây là chỗ máy tính văn phòng hay máy mini PC thông dụng không đáp ứng được. Nó có thể chạy phần mềm soát vé rất nhanh, nhưng không có chỗ cắm.

Máy tính cổng soát vé cần đáp ứng những gì?

Nhiều cổng nối tiếp và I/O số ngay trên máy

Lý tưởng là mọi thiết bị trong cổng cắm thẳng vào máy tính, không qua bộ chuyển đổi. Bộ chuyển USB sang RS-232 có thể chạy tốt trên bàn thử nhưng hay mất kết nối khi cổng bị rung lúc cánh chắn đóng mở hàng nghìn lần một ngày, và mỗi lần khởi động lại, hệ điều hành có thể gán lại số cổng COM khác đi. Cổng COM tích hợp trên bo mạch giữ cố định thứ tự, phần mềm luôn tìm thấy đầu đọc ở đúng chỗ.

Không quạt, chịu nhiệt trong thân cổng kín

Thân cổng soát vé là hộp inox gần như kín, bên trong có động cơ, nguồn và đầu đọc cùng toả nhiệt. Ga ngầm thì ẩm, ga trên cao thì nắng chiếu vào sảnh, mùa hè ở Việt Nam nhiệt độ trong thân cổng cao hơn không khí bên ngoài khá nhiều. Hành khách đi qua kéo theo bụi từ giày dép và đường phố. Một chiếc máy có quạt sẽ hút bụi đó vào bo mạch; sau một hai mùa, quạt kẹt và máy treo đúng giờ cao điểm. Máy không quạt toả nhiệt qua vỏ nhôm có cánh tản, không có bộ phận quay, là lựa chọn mặc định cho thiết bị trong cổng. Xem thêm cách chọn máy không quạt cho môi trường giao thông ở bài EN 50155 và IEC 61373: chọn máy tính lắp trên tàu và trên xe.

Giữ được giao dịch khi mất điện

Mỗi lần hành khách chạm thẻ là một giao dịch tiền. Nếu nguồn bị cắt đúng lúc máy đang ghi, giao dịch có thể mất hoặc ghi dở. Vì vậy máy cổng soát vé thường có NVRAM (bộ nhớ không mất dữ liệu khi mất điện) để lưu giao dịch gần nhất, cộng với ổ lưu trữ thể rắn chứ không dùng ổ cứng cơ.

Watchdog và nguồn DC dải rộng

Cổng soát vé chạy không người trông. Watchdog timer là bộ đếm phần cứng tự khởi động lại máy khi phần mềm bị treo, để cổng tự hồi phục thay vì đứng chờ kỹ thuật viên. Nguồn trong thân cổng thường là DC từ bộ nguồn chung; máy nhận được dải điện áp DC rộng thì ít phải thêm bộ ổn áp.

Dễ bảo trì tại chỗ

Kỹ thuật viên ga thường chỉ có khoảng thời gian ngắn sau giờ đóng tuyến để sửa. Máy có khay ổ lưu trữ tháo nhanh ở mặt trước cho phép thay ổ chứa hệ điều hành trong vài phút, mang ổ lỗi đi kiểm tra sau.

Ví dụ: hai máy Advantech cho cổng soát vé và máy bán vé

Advantech xếp riêng một nhóm sản phẩm "Station Self-Service Controller", mô tả là máy điều khiển cho cổng soát vé tự động, máy bán vé tự động và hệ thống thu vé tự động. Hai mẫu dưới đây cho thấy cách hãng giải bài toán nhiều cổng nối tiếp.

Máy tính Advantech ITA-178 nhìn thẳng mặt trước với 4 cổng LAN, 8 cổng USB và 10 cổng COM DB9
Advantech ITA-178: máy không quạt cho cổng soát vé, máy bán vé, mặt trước có 10 cổng COM

ITA-178 dùng Intel Celeron J6412 bốn nhân 2,0 GHz, TDP 10 W, 8 GB DDR4 hàn trên bo cộng một khe SO-DIMM nâng tới 32 GB. Điểm chính là 14 cổng COM dạng DB9: 6 cổng RS-232/422/485 và 8 cổng RS-232 bổ sung (chỉ có Tx/Rx). Máy có 4 cổng LAN 2,5 GbE, 8 cổng USB (6 USB 2.0, 2 USB 3.0), GPIO 24 bit (tuỳ chọn tới 48 bit), xuất ba màn hình (2 VGA + LVDS), NVRAM 1 Mb tuỳ chọn, khay CFast tháo nhanh, nguồn 9 đến 36 V DC, watchdog lập trình 1 đến 255 giây hoặc phút, nhiệt độ hoạt động -25 đến 60 °C, kích thước 200 x 100 x 150 mm.

Mặt sau máy tính Advantech ITA-178 với cổng COM11 đến COM14 và cổng DIO
Mặt sau ITA-178: thêm 4 cổng COM, cổng DIO 24 bit và khe SIM

Với ITA-178, một cổng soát vé hai chiều có thể cắm đủ hai đầu đọc thẻ, hai đầu đọc QR, bộ điều khiển cánh chắn qua RS-485 và vẫn còn cổng trống cho thiết bị bổ sung sau này. Dãy cảm biến hồng ngoại và đèn hướng đi đi vào cổng DIO, hai màn hình hành khách dùng VGA hoặc LVDS.

Máy tính Advantech ITA-1711N mặt trước với 4 cổng LAN, cổng COM, LVDS và cổng DIO
Advantech ITA-1711N: dòng máy nền Celeron J1900 cùng nhóm Station Self-Service Controller

ITA-1711N là dòng nền Intel Celeron J1900 bốn nhân 2,0 GHz, 8 GB DDR3 trên bo. Bản tiêu chuẩn có 6 cổng RS-232/422/485 có tự động điều khiển luồng, mở rộng tới 14 cổng với 8 cổng RS-232 tuỳ chọn; 4 cổng LAN Gigabit; 6 cổng USB (5 USB 2.0, 1 USB 3.0); GPIO 24 bit (48 bit tuỳ chọn); loa ra có sẵn khuếch đại 2 x 4 W, tiện cho cổng hoặc máy bán vé phát lời nhắc. Máy cũng có NVRAM (FRAM 1 Mb) tuỳ chọn, khay CF/SATA slim tháo nhanh, nguồn 9 đến 36 V DC, nhiệt độ hoạt động -25 đến 60 °C (không dùng ổ cứng cơ; có ổ cứng cơ thì 0 đến 40 °C), kích thước 220 x 80 x 190 mm.

Thông số (theo datasheet Advantech)ITA-178ITA-1711N
CPUIntel Celeron J6412, 4 nhân, 2,0 GHzIntel Celeron J1900, 4 nhân, 2,0 GHz
Bộ nhớ8 GB DDR4 trên bo + 1 SO-DIMM tới 32 GB8 GB DDR3 trên bo
Cổng COM14 (6 RS-232/422/485 + 8 RS-232)6 RS-232/422/485, tới 14 với tuỳ chọn
LAN4 x 2,5 GbE (Intel I226V)4 x GbE (Intel I211)
USB6 USB 2.0 + 2 USB 3.05 USB 2.0 + 1 USB 3.0
I/O sốGPIO 24 bit, tuỳ chọn 48 bitGPIO 24 bit, tuỳ chọn 48 bit
Màn hình2 VGA + LVDSVGA + màn hình thứ hai VGA/DVI-D/LVDS/HDMI
NVRAM1 Mb, tuỳ chọn1 Mb FRAM, tuỳ chọn
Nguồn9 – 36 V DC9 – 36 V DC
Nhiệt độ hoạt động-25 – 60 °C-25 – 60 °C (không ổ cứng cơ)
Kích thước200 x 100 x 150 mm220 x 80 x 190 mm

Cách chọn đơn giản: dự án mới, cần mạng 2,5 GbE, muốn nâng RAM về sau hoặc cần đủ 14 cổng COM ở bản tiêu chuẩn thì xem ITA-178. Hệ thống đang dùng nền J1900 và phần mềm đã chạy ổn định trên đó, cần thay thế đồng bộ hoặc mở rộng thêm cổng, thì ITA-1711N giữ được cùng nền tảng. Cả hai đều cần xác nhận cấu hình cụ thể (số cổng COM, NVRAM, ổ lưu trữ) khi đặt hàng, vì nhiều mục là tuỳ chọn.

Máy bán vé TVM và máy tính nhà ga khác gì máy trong cổng?

Máy bán vé TVM có cùng bài toán nhiều cổng nối tiếp, nhưng thêm màn hình cảm ứng lớn, máy in vé và các bộ nhận, trả tiền mặt. TVM thường đặt ở sảnh ga, có thể sát cửa ra vào, nên nhiệt và bụi giống cổng soát vé. Ở đây ITA-178 có lợi thế xuất ba màn hình (2 VGA + LVDS), còn ITA-1711N có sẵn loa khuếch đại 2 × 4 W cho thông báo bằng giọng nói.

Máy tính nhà ga đặt trong phòng thiết bị, ít chịu bụi và nhiệt hơn, nhưng là điểm gom dữ liệu của cả ga. Ở đây ưu tiên ổ lưu trữ dự phòng, nguồn dự phòng và khả năng chạy liên tục, thay vì nhiều cổng COM. Máy chủ dạng rack hoặc máy hộp công nghiệp cấu hình cao phù hợp hơn máy cổng.

Yếu tố "công nghiệp" chủ đầu tư hay bỏ qua

Phần mềm soát vé, phần mềm đối soát thường được chủ đầu tư bàn kỹ. Phần cứng trong cổng hay bị coi là "máy tính thôi, máy nào cũng chạy được". Những điểm dưới đây quyết định cổng có chạy bền hay không:

  • Nhiệt: đo hoặc ước tính nhiệt độ bên trong thân cổng vào buổi trưa mùa hè, không phải nhiệt độ sảnh ga. So với dải nhiệt hoạt động của máy, chừa biên.
  • Bụi và ẩm: chọn máy không quạt, ổ thể rắn. Ga ngầm cần lưu ý đọng sương khi điều hoà tắt ban đêm.
  • Rung: cánh chắn đóng mở liên tục tạo rung nhẹ nhưng kéo dài. Cổng COM DB9 có vít khoá chắc hơn đầu USB cắm lỏng.
  • Nguồn: máy nhận DC dải rộng chịu được dao động khi động cơ cánh chắn khởi động. NVRAM và ổ thể rắn giảm rủi ro mất giao dịch khi mất điện.
  • Vòng đời: một tuyến metro chạy hàng chục năm. Chọn dòng máy hãng cam kết cung cấp lâu dài, có máy kế nhiệm cùng sơ đồ cổng, để khi thay không phải sửa phần mềm hay đi lại dây.

Máy tính văn phòng có thể chạy được phần mềm soát vé trên bàn thử. Nhưng thứ quyết định nó sống được trong thân cổng inox, giữa bụi giày dép và nhiệt mùa hè, chạy 18 tiếng mỗi ngày, chính là phần "công nghiệp" mà người lập dự toán hay bỏ qua.

Câu hỏi thường gặp về cổng soát vé tự động

Cổng soát vé tự động có đọc được thẻ ngân hàng không?

Được, nếu đầu đọc trong cổng hỗ trợ thanh toán không tiếp xúc theo chuẩn EMV và hệ thống AFC kết nối với bên xử lý thanh toán. Máy tính cổng chỉ cần nối được với đầu đọc đó (thường qua RS-232 hoặc USB) và có mạng ổn định về máy tính nhà ga.

Mỗi cổng cần bao nhiêu cổng COM?

Phụ thuộc thiết kế cổng: cổng một chiều đơn giản có thể chỉ cần 3 đến 4 cổng COM; cổng hai chiều có đầu đọc QR, khe nuốt vé và bộ điều khiển cánh qua RS-485 cần nhiều hơn. Liệt kê đủ thiết bị trước rồi mới chọn máy, chừa vài cổng trống cho thiết bị bổ sung.

IPC247 hỗ trợ được gì

IPC247 cung cấp hàng chính hãng Advantech và nhiều hãng máy tính công nghiệp khác cho thiết bị giao thông. Với dự án thu vé tự động, IPC247 tư vấn cấu hình theo danh sách thiết bị trong cổng và máy bán vé (số cổng COM, I/O số, màn hình, NVRAM, ổ lưu trữ), cho mượn máy chạy thử theo thoả thuận từng dự án để nhà thầu kiểm phần mềm trước khi đặt số lượng, và báo giá trong 2 giờ làm việc. IPC247 xác nhận tình trạng hàng khi báo giá; bảo hành chính hãng theo từng dòng máy, thời hạn ghi rõ trên báo giá. Tham khảo thêm các dòng máy tính nhúng công nghiệp trên ipc247.com.

Nguồn tham khảo

Đội kỹ thuật IPC247Biên tập bởi kỹ sư triển khai của IPC247 — nội dung kỹ thuật có kiểm chứng tại hiện trường.
Áp dụng cho dự án của bạn

Kể cho kỹ sư nghe nút giao của bạn

Cổng khu công nghiệp, bãi xe, nhà ga hay bến cảng — đội kỹ thuật IPC247 khảo sát, chọn thiết bị chịu nắng mưa và đề xuất theo giai đoạn.

Nhận tư vấn giải pháp

Kỹ sư gọi lại trong giờ làm việc. Không spam.

Thông tin chỉ dùng để liên hệ tư vấn, gửi về CRM nội bộ.